Waar begint u met CO2 berekenen als metaal- of maakbedrijf
U begint bij de facturen die er al zijn: de energienota van uw pand en uw productiehal, de brandstofbonnen van het wagenpark en, als u ze heeft, de verbruiksgegevens van energie-intensieve machines zoals smeltovens, walsen of galvaniseerlijnen. Uit die stukken volgt het gasverbruik, het elektriciteitsverbruik en het brandstofverbruik over een bepaalde periode. Dat verbruik vermenigvuldigt u met een vastgestelde emissiefactor, en daar rolt een CO2-cijfer uit.
De reden dat dit als eerste stap geldt, is dat het de gegevens zijn die het dichtst bij scope 1 en scope 2 liggen: de uitstoot van uw eigen verbranding en van de energie die u inkoopt. Dat is voor de meeste maakbedrijven het deel van de vragenlijst dat het snelst te beantwoorden is, omdat de bronnen al in de administratie zitten. Wat verder in de keten ligt — de grondstoffen die u inkoopt, de bewerking bij een toeleverancier — vraagt een andere aanpak, en die komt verderop in dit artikel aan bod.
Energie-intensieve processen: nog steeds scope 1 en 2
Een smeltoven, een warmtebehandeling of een galvaniseerlijn voelt anders dan het gas van de kantoorverwarming, maar valt in de rapportage doorgaans onder dezelfde twee categorieën. Verbrandt u aardgas of een andere brandstof in eigen installaties, dan is dat scope 1. Koopt u elektriciteit in voor diezelfde processen, dan is dat scope 2. Het verschil met een gewoon kantoorpand zit niet in de indeling maar in de omvang: een energie-intensief proces verbruikt aanmerkelijk meer, en dat verbruik staat meestal apart op de meter of de factuur van de energieleverancier.
Heeft u meerdere meters of een aparte aansluiting voor de productiehal, dan is het de moeite waard om dat verbruik gescheiden te houden van het kantoorverbruik. Niet omdat de standaard dat als zodanig eist, maar omdat het uw eigen cijfer betrouwbaarder maakt en toekomstige vragenlijsten sneller te beantwoorden zijn. De VSME-standaard beschrijft welke basisgegevens hiervoor volstaan; wat een specifieke afnemer daarbovenop vraagt, is een ander vraagstuk, dat in de capcheck van esgia wordt getoetst.
De herkomst van grondstoffen: scope 3, en niet altijd verplicht
Staal, aluminium, kunststofgranulaat of gelegeerde onderdelen die u inkoopt, brengen uitstoot met zich mee die niet bij u plaatsvindt maar bij uw toeleverancier. Dat valt onder scope 3, de uitstoot in de waardeketen vóór en na uw eigen activiteit. Dit is doorgaans het lastigste deel van een CO2-berekening, omdat u voor een betrouwbaar cijfer gegevens van uw leverancier nodig heeft, en die zijn niet altijd beschikbaar.
De VSME-standaard vraagt van een MKB-bedrijf niet standaard een volledige scope 3-berekening; welke onderdelen wel en niet gevraagd mogen worden, hangt af van wat materieel is voor uw bedrijf en van wat de standaard zelf als kern beschouwt. Een afnemer die toch een gedetailleerde herkomstanalyse van grondstoffen verlangt, vraagt daarmee mogelijk meer dan de ketenbepaling toestaat voor een leverancier met duizend medewerkers of minder. Of dat in een concreet geval zo is, staat per vraag beschreven in de capcheck; dat is ook de plek waar u dat zonder account kunt nakijken.
Van cijfer naar dossier
Een energienota levert een verbruiksgetal, brandstofbonnen leveren een ander getal, en beide moeten worden omgezet met een emissiefactor die op een vaste peildatum is vastgesteld. Dat omzetten is waar veel bedrijven vastlopen: niet omdat de gegevens ontbreken, maar omdat niet duidelijk is welke factor bij welk verbruik hoort en welk deel scope 1, scope 2 of scope 3 is. esgia zet die stappen om in een dossier waarin u zelf bevestigt wat er uit uw stukken is gelezen, zodat het cijfer herleidbaar blijft naar de bron.
Dat dossier is ook de reden waarom een volgende vragenlijst minder tijd kost: de energienota van dit jaar wijkt qua opbouw meestal niet veel af van die van vorig jaar, en wat eenmaal is vastgelegd hoeft niet opnieuw te worden uitgezocht. Wilt u zien welke onderwerpen voor een metaal- of maakbedrijf relevant zijn, dan vindt u dat overzicht op de pagina met onderwerpen per situatie. Wilt u eerst weten waar de cijfers en bronnen die esgia gebruikt vandaan komen, dat staat toegelicht op de uitleg over hoe het werkt.
Eerste indicatie zonder verplichting
Of uw bedrijf onder de rapportageplicht van een afnemer valt, en welk deel van de CO2-vragen daarbij hoort, verschilt per situatie en per sector. Een aantal gerichte vragen geeft daar al een eerste richting in. Dat kan gratis en zonder account via de quick-scan die in een paar vragen een indicatie geeft, en veelvoorkomende twijfels over wat wel en niet verplicht is, staan verzameld op de pagina met veelgestelde vragen.
Een berekening van uw eigen uitstoot is geen juridisch oordeel en geen audit; voor de uitleg van de standaard zelf en voor vragen over uw specifieke positie blijft de officiële tekst, of een jurist, het aangewezen aanspreekpunt.