Een metaalbewerkingsbedrijf of maakbedrijf dat een duurzaamheidsvragenlijst krijgt, ziet vaak drie terugkerende blokken: energieverbruik van machines en ovens, herkomst van metalen en andere grondstoffen, en personeelsgegevens. Dat is geen toeval. De sector kent relatief hoge energie-intensiteit per proces en een lange keten van toeleveranciers, en dat zijn precies de punten waar een afnemer, bank of verzekeraar naar vraagt.
De vragen zelf lopen sterk uiteen in formulering, maar de onderliggende informatie is vaak dezelfde: hoeveel energie verbruikt u, waar komt uw staal, aluminium of kunststof vandaan, en hoeveel mensen werken er onder welke voorwaarden. Hieronder ziet u per onderdeel wat er meestal gevraagd wordt en waar u dat antwoord vandaan haalt.
Energie en processen: het zwaartepunt van de vragenlijst
Lassen, smelten, warmtebehandeling, persen en coaten kosten energie, en dat vertaalt zich direct in vragen over gasverbruik, elektriciteitsverbruik en soms het type proces per productielijn. Een vragenlijst kan vragen naar het totale verbruik per jaar, naar de verdeling tussen gas en elektriciteit, en naar eventuele maatregelen om dat verbruik te verlagen. Voor bedrijven die al onder de energiebesparingsplicht vallen, is een deel van deze informatie al vastgelegd; die overlap scheelt uitzoekwerk maar vervangt de ESG-vragenlijst niet, want de vraagstelling en de eenheden kunnen verschillen.
De cijfers zelf staan doorgaans op de energiefactuur en in de meterstanden. Waar het ingewikkelder wordt, is de omrekening naar CO2-uitstoot: daarvoor is een emissiefactor nodig, en die factor verandert per peildatum. Een verkeerde of verouderde factor levert een cijfer op dat er correct uitziet maar dat niet is.
Herkomst van grondstoffen en de waardeketen
Het tweede blok gaat over waar materialen vandaan komen: uit welk land het staal of aluminium is ingekocht, of er gerecycled materiaal in de mix zit, en soms of de leverancier zelf al gegevens over herkomst en verwerking aanlevert. Dit hoort bij wat in de standaarden de waardeketen wordt genoemd: niet alleen wat er in uw eigen hal gebeurt, maar ook wat daarvoor en daarna gebeurt bij toeleveranciers en afnemers.
Voor een kleiner maakbedrijf is dit vaak het lastigste deel van de vragenlijst, simpelweg omdat de eigen leverancier die informatie niet altijd paraat heeft. De vrijwillige standaard voor niet-beursgenoteerde MKB-bedrijven (VSME) is hier bewust beperkt: die vraagt om wat een bedrijf redelijkerwijs kan weten uit eigen administratie, niet om een volledige ketenanalyse. Wie wil nagaan wat voor het eigen bedrijf onder die grens valt, vindt een overzicht op de pagina met onderwerpen per situatie.
Personeel, veiligheid en arbeidsvoorwaarden
Het derde terugkerende blok betreft personeel: aantal medewerkers, verhouding vast-flexibel, ziekteverzuim, en in de maakindustrie vaak ook specifieke vragen over arbeidsveiligheid gezien het werk met machines en zware materialen. Deze gegevens staan doorgaans al in de loonadministratie of het verzuimoverzicht, en hoeven dus niet apart te worden opgebouwd.
Wat u wel en niet hoeft te beantwoorden
Niet elke vraag die binnenkomt, mag ook gesteld worden. Sinds maart 2026 geldt voor een rapportageplichtig bedrijf dat het van een leverancier met duizend medewerkers of minder niet meer duurzaamheidsinformatie mag verlangen dan er in de VSME-standaard staat. Vraagt een afnemer bijvoorbeeld naar een gedetailleerde ketenanalyse van elke sub-toeleverancier, terwijl de standaard alleen om een globale inschatting vraagt, dan mag dat deel worden geweigerd. Hoe u dat formuleert richting de afnemer, en wat er precies onder de grens valt, verschilt per vraag; een eerste indicatie krijgt u door in een paar vragen te zien waar uw bedrijf staat.
Waar de antwoorden vandaan komen
De meeste cijfers voor een ESG-vragenlijst in deze sector staan al ergens: op de energiefactuur, in brandstofbonnen voor het wagenpark, en in de loonadministratie. Het werk zit niet in het verzamelen van nieuwe gegevens, maar in het correct aflezen en toewijzen ervan aan de juiste vraag. Meer over hoe die koppeling tot stand komt, leest u op de pagina die uitlegt waar de informatie vandaan komt.
Dit artikel beschrijft de gangbare praktijk en is geen juridisch advies over uw specifieke vragenlijst of situatie. Voor een oordeel over uw eigen positie kunt u terecht bij een jurist of de bevoegde toezichthouder.
Heeft u een vragenlijst binnengekregen en wilt u snel weten welke vragen wel en niet aan uw bedrijf gesteld mogen worden? Doe de gratis quick-scan, of lees eerst de antwoorden op veelgestelde vragen om te zien of uw situatie erbij staat.